راه زندگی

 راههای خودسازی از نظر علمای اخلاق اسلامی مراتب و درجاتی دارد. خودسازی از نظر این تئوری پردازان، ابتدائی دارد و انتهائی. ابتدائیترین راه خودسازی ترک محرّمات است، یعنی همت جوان و نوجوان از شکل‏گیری شخصیتی او یعنی ابتدای مرحله تکلیف وارد فاز تشخّص میگردد. گر چه همین علما معتقدند شکل‏گیری سازندگی روح و جسم از مرحله انعقاد نطفه شروع میشود یعنی پدر و مادر باید سعی کنند آنچه غیر خدائی است در تکوین جنین سهیم و دخیل نباشد. دختر باید پدر شایسته‏ای را برای فرزندان آینده‏اش انتخاب نماید و پسر جوان باید تلاش کند مادر شایسته‏ای را در مرحله انتخاب همسر برای فرزندان آینده‏اش گزینش کند.آنگاه با پرهیز از غذای حرام و اعمال غیر اخلاقی ظرف سازندگی فرزندشان را رقم بزنند. بعد از این مرحله که فرزند، یعنی با انتخاب دوستان متدیّن، معلمان متعهد، مطالعه کتب صحیح، رفت و آمد در اماکن مذهبی، حضور در محافل ارزشی، پایه‏ای رشد اخلاقی و خودسازی معنوی را به درستی بنا سازند، از نظر فردی هم با پرسشگری راه چگونه زیستن را بیاموزند. ترک گناه مرحله مهم این خودسازی است، یعنی باید تلاش کنند دل را از هرگونه تمایلات ضد معنوی پاکسازی نمایند. این مرحله را تخلیه دل گویند. آنگاه بسوی شناخت وظایف واجب اقدام نمایند و آنچه در شرع از وظایف بنده نسبت به مولی هست بشناسند، آنگاه در مرحله عمل نسبت به ادای آنها گام‏های محکم خود را بردارند. از معلم اخلاق حضرت امام راحل «ره» در مورد خودسازی دستورالعملی نقل شده است که با اندکی توضیح برای مخاطبین این مقوله عرض میشود. ایشان فرموده‏اند: «انسان باید قلباً مطمئن شود که با گناه دوستیش با خدا قطع میگردد و باید: 1 - نمازها را حتی المقدور اول وقت بجای آورند، زیرا نماز بالاترین فریاد برعلیه شیاطین درونی و بیرونی است. نماز پیوستن به صف حق و تبرّی از جبهه باطل است، هیچکدام از اولیاء خدا بدون اقامه نماز به جایی نرسیده‏اند. 2 - سعی کنند دعاهای هر روز را تلاوت نمایند. 3 - تعقیبات نمازها را فراموش نکنند. 4 - تلاش نمایند نماز شب و سایر نوافل را ولو در ابتدا بصورت مختصر، اقامه نمایند تا در مراحل بعدی برای آنان ملکه شود. 5 - توسل به ذیل عنایت باری تعالی و اقامه دعاها و راز و نیزها را اولویت کار خود قرار دهند. 6 - زیارت امامان و امامزاده‏ها نیز نقش عمده‏ای در خودسازی دارد، بالاخص زیارت عاشورا. 7 - عزاداری و سوگواری برای اهل بیت اکسیر اعظم خودسازی است. 8 - صله‏رحم و سرکشی به بستگان و دعوت از آنان و هدیه دادن به مؤمنین آنان. 9 - ذکر خدا و یاد حضرت سبحان جلّ و علا سرحله عرفان، خداشناسی است که در خودسازی بسیار مؤثر است. 10 - دوری از غافلان و پرهیز از همنشینی با دلهای افسرده و قلوب پژمرده در اثر غفلت . 11 - تلاش برای شناسائی بندگان مطیع حضرت حق و مجالست و مؤانست با هل دل. 12 - شرکت مستمر در نمازهای جمعه و جماعات. 13 - هیچگاه به اعمال خود مغرور نشود بلکه روز به روز بر کمیّت و کیفیّت افعالش محاسبه کند. 14 - در تقرب به خدا چنان حریص باشد که از ارتکاب به مکروهات هم خوف داشته باشد. 15 - خود را همواره در محضر ربّ العالمین ببیند. 16 - یقین کند که همه اعمال روزی مورد سنجش دستگاه کبریایی قرار میگیرد.تلخیص و برگرفته از کتاب چهل حدیث امام خمینی، از صفحه 8 تا 190

راه اول:خواندن کتابهاي اخلاقي يعني صفحه به صفحه کتابهاي اخلاقي را بخوانيم کتبهاي مانند معراج السعاده نوشته ملا احمد نراقي يا جامع اسعادات نوشته ملا مهدي نراقي يا کتاب  قلب سليم از ايت الله دستغيب که در ان ارزش ها و رذيلت هاي اخلاقي را مورد بحث قرار داده

در خالات سيد مهدي بحر العلوم نوشته اند که روزي شاگردانش ديدند که ايشان خوشحال و مسرور به سجده افتادند وقتي سبب را پرسيدند جواب دادند:پس از چهل سال زحمت کشيدن در راه ريشه کني حسادت امروز فهميدم که حسادت ندارم".

از ايت الهه بهجت هم در خواست کردند موعظه کنند و ايشان فرموده بودند:هر شب يک صفحه از معراج السعادت را مطالعه کن!

راه دوم:تفکر. محبت. مخالفت نفس راه دوم  که نزديک ترين راه براي رسيد به همه کمالات  و در نتيجه امده شدن براي ظهور و ياري امام زمان است معجوني از انديشه مهرورزي و ضديِِّت با خواسته هاي نفس است

 البته براي تزکيه نفس هم کتبهاي از قبيل

طهارت(ايت الله حسن زاده)  و صراط سلوک

و رساله لقاء الله مرحوم ملکي تبريزي بسيار مفيد مي باشند

مهم ترين مواد مثبت اين برنامه عبارت‌اند از: 1. انجام به موقع عبادت، و به ويژه نمازهاى واجب، همراه با حضور قلب و اخلاص كامل؛ 2. اختصاص مقدارى از وقت روزانه به امر تفكر در باب صفات و آيات الهى، و نيز تفكر درباره تشخيص راه صحيح، و طولانى بودن مسير، و كم بودن فرصت و نيرو، و كثرت موانع، و بى ارزشى اهداف دنيوى و...؛ 3. برنامه روزانه براى قرائت قرآن همراه با تأمل و نيز مطالعه دقيق روايات و مواعظ، كلمات حكمت آميز، احكام فقهى و دستورات اخلاقى و... .