راه زندگی

 

 

يكى از ضرورتهاى زندگی «مردم‏دارى‏» است، يعنى با مردم بودن، براى مردم بودن، در خدمت‏ديگران بودن، شريك درد و رنج و راحت و غم ديگران بودن. همراهى‏و همدردى و همگامى و همخونى با ديگران و هر نام ديگرى كه بتوانى‏بر آن بگذارى، ليكن واقعيت، همه يكى است، يعنى خود را خدمتگزارو غمخوار ديگران ديدن و دانستن.
اين، رمز و راز حيات اجتماعى يك مسلمان است و براى او «پايگاه‏مردمى‏» و برخوردارى از رافت و رحمت و مودت و حمايت مردم رافراهم مى‏آورد.
ماهى به آب زنده است و يك مسلمان اجتماعى، به حسن سلوك باديگران.
بايد ديد چه چيزهايى و چگونه رفتارهايى و چه روحياتى اين‏زمينه و موقعيت و پايگاه را براى انسان پديد مى‏آورد؟ وقتى هدف يك‏مسلمان، خدمت‏بيشتر به همنوعان است، بايد راه و رسم آن را هم‏آموخت. مردم‏دارى، يكى از اين رمزها است.

 

فلسفه خلقت عبادت است و عبادت بجز خدمت خلق نيست.

خداوند در قران کریم میفرماید:اخلقت الجن والانس الا لیعبدون

جن وانسان راخلق نکردیم مگر برای عبادت

از جمله بندگان آن کس پيش خدا محبوب تر است که برا بندگان سودمندترست( نهج الفصاحه ، ص 15، ح (86)

 كسي كه به هموطنانش علاقه ندارد، در زندگي بيشترين مشكلات را پيدا ميكند. و بيشترين آسيبها را هم به ديگران ميرساند.

امام علي (ع):آن كه ميان خود و خدا را اصلاح كند، خدا ميان او و مردم را اصلاح مىكند و آن كه كار آخرت خود را درست كند، خدا كار دنياى او را سامان دهد. و آن كه او را از خود بر خويشتن واعظى است، خدا را بر او حافظى است .

منافع ديگران را در نظر بگيريد

? در هر ارتباطي منافع ديگران را در نظر بگيريد خصوصاً وقتي كه اين ارتباط براي رضای خدا باشد  تا مطمئن نشده­ايد كه چيزي به كسي ميدهيد از او چيزي نخواهيد. تا منفعتي براي طرف مقابل در نظر نگرفته­ايد، از او درخواستي نكنيد.

? آنچه را كه وظيفه آنهاست با « لطفاً » بخواهيد و آنچه را كه بايد انجام دهند؛ با تشكر، سپاس بگوييد.

? نشان دهيد كه بي­غرض هستيد. كافي است مخاطب شما احساس كند كه شما براي منافع خود ارتباط برقرار كرده­ايد و غرض داريد، تا از شما متنفر گردد.

اميرالمؤ منين عليه السلام مى فرمايد: طوبى لمن خلا عن الغل صدره و سلم من الغش قلبه .

 خوشا بحال آنكه سينه اش از كينه مردم خالى ، و دلش را از بد انديشى برهاند و پاكيزه سازد. كه آن حضرت ايضا مى فرمايد: الحقد داء دوى و مرض موبى . كينه توزى ، ناخوشى مهلك و همانند و با است ، كه موجب هلاكت و ذوب شدن اين بيمار مى گردد و از درون او را مى خورد.

حضرت امير عليه السلام فرمود: اذا ختشم المومن اخاة فقد فارقه . زمانى كه انسان دوست خود را ناراحت و خشمگين ساخت زمينه جدائى و مفارقت با او را فراهم مى سازد. در تذكر به عيب هايت ، يكى ديگر از راههاى شناخت عيوب و نقايص اخلاقى از راه رفيق خوب و با ايمان تو است . چه او به صلاح و سعادت دوست خويش علاقمند است و به انگيزه خيرخواهى عيب او را بر وى ارائه مى كند و او را آگاه مى سازد كه تا او خود را اصلاح نمايد.

على عليه السلام در اين باره مى فرمايد: ليكن اثر الناس عندك من اليك عيبك و اعانك على نفسك .  البته بايد مقدم ترين و سزاوارترين فرد از دوستان تو كسى باشد كه عيب هاى را به تو اهدا نمايد و ترا در راه خير و سعادت يارى دهد.

 بر همين اساس امام صادق عليه السلام مى فرمايد: احب اخوانى الى من اهدى عيوبى الى . بهترين برادران من كسى است كه عيوب مرا به من هديه دهد.

 حضرت صادق عليه السلام ششمين امام معصوم درس اخلاق زندگى مى دهد كه ما خود عيوبات همديگر را دوستانه تذكر دهيم ، و اين بهترين هديه است .

 

به افراد واطرافیان خود شخصيت بدهيد

? سلام كردن، يك نوع شخصيت دادن است.

امام حسن (ع):

سلام كردن هفتاد حسنه دارد، شصت و نُه حسنه از آنِ سلام­كننده و يكى از آنِ جواب­دهنده است.

همه انسانها دوست دارند از نظر دیگران مهم و با اهمیت  باشند .اگر میخواهیم در اطرافیان خود نفوذ و تاثیر داشته باشیم و احساس مثبت و خوشایندی به جا بگذاریدم

 

همیشه کاری کنید که دیگران احساس کنند  برای شما مهم هستند . هر کسی در دنیای کوچک خودش نیاز دارد که  احساس کند ، هم برای خودش و هم برای دیگران  مهم است .

 

البته هیچ کس از گوش دادن به تملق های بی ارزش فریب کارانه خوشش نمیاید . ولی به تحسین و قدر دانی صمیمانه عشق می ورزد . هر کسی دوست دارد که دوستانش ، همکارانش و اطرافیانش او را از ته دل تایید و تحسین کنند .

درهمه ادیان و مذاهب یک اصل مشترک وجود دارد که می گوید:

 چیزی را که برای خود میپسندی برای دیگران هم بپسند و چیزی را که برای خود نمیپسندی برای دیگران نیز نپسند .

 شما دوست دارید و می پسندیدکه دیگران شما را از ته دل تحسین وتأیید کنند پس شما هم همین کار را برای دیگران کنید. تا به شاهراه نفوذ در دیگران برسید.

یادتان باشد ما در دنیایی زندگی می کنیم که تابع قانون سوم نیوتن است . هر عملی عکس العملی دارد .

شماوقتی کسی رااز ته دل تحسین وتأییدمی کنید در واقع او را تشویق می کنید که او هم شما را از ته دل تأیید و تحسین کند . چیزی که شدیدا به آن احتیاج داریم. ‏

      افکار رفتار و گفتار هر کس، به خودش بر مي‌گردد.

اگر کنار کوهي بايستيم و بگوئيم خداياتو را دوست دارم، در بازتاب این صدا مي‌شنويم که مي‌گويد خدا يا تو را دوست دارم. (طبق قانون سوم نيوتن).

در واقع هر  گاه شما در حق کسی خوبی می کنید در حق خودتان خوبی کرده اید به هرکس شخصیت بدهید  به خودتان شخصیت داده اید  . خداوند در قرآن کریم می فرماید :

                          ان احسنتم ،احسنتم لانفسکم و ان أسأتم فلها

یعنی اگر در حق دیگران خوبی کنید در حق خودتان خوبی کرده اید و اگر بدی کنید نیز در حق خود بدی کرده اید .

 احترام به مردم احترام به خود است‏

v الإمامُ عليٌّ عليه السلام : إنَّ مَكرُمَةً صَنَعتَها إلى‏ أحَدٍ مِن الناسِ إنّما أكرَمتَ بها نفسَكَ وزَيَّنتَ بها عِرضَكَ ، فلا تَطلُبْ مِن غيرِكَ شُكرَ ما صَنَعتَ إلى‏ نفسِكَ .

امام على عليه السلام : اگر به كسى احترامى نهى ، در حقيقت به خودت احترام نهاده‏اى و حيثيت خويش را با آن آراسته‏اى . بنابراين ، به خاطر خوبى و احترامى كه به خودت كرده‏اى  از ديگرى انتظار سپاسگزارى نداشته باش .

پس کاری کنید که اطرافیان شما احساس کنند مهم هستند و این کار را صمیمانه انجام دهید .

اگر شما در حق کسی خوبی کردید (یعنی انرژی مثبت دادید ) و او در حق شما بدی کرد یقین داشته باشید انرژی مثبت شما بالاخره طبق قانون سوم نیوتن به شما بر می گردد .دقیقا از جایی ودر  وقتی واز  کسی که  اصلا انتظارش را نداشتید این همان بازتاب عمل خیر وخوبی شماست  که به سوی شما بازگشته است ..

پیغمبر اکرم (ص) می فرماید : خداوند به من فرمود :

1-      گذشت کنم از کسی که به من ستم کرده .

2-      بدهم و ببخشم به کسی که مرا محروم کرده .

3-ارتباط برقرار کنم با کسی که با من ارتباطش را قطع کرده

این فرموده پیامبر اکرم همین روشی است که اثبات می کند شخصیت دادن به افراد  ونادیده گرفتن بدیهای آنها  باعث رشد وتکامل دو طرف خواهد شد.

رساترين عامل جلب رحمت خدا ترحم به خلق است
على عليه السلام فرمود:

 البلغ ما تستدر به الرحمه تضمر لحميم الناس الرحمه .

⁽رساترين چيزى كه بوسيله آن مى توانى خدا را براى خود جلب كنى اين است كه در باطن نسبت به همه مردم خير خواه و مهربان باشى .. پيامبر عليه السلام فرمود: اعلم ان كل مكرمه تاتيها او صنيعه صنعتها الى احد من الخلق فانها اكرمت بها نفسك و زينت بها عرضك و لا تطلبن من غيرك تشكر ما صنعت الى نفسك  بدان هر عمل كريمانه اى كه انجام مى دهى و هر كار مهمى كه درباره يكى از برادران دينيت بجا مى آورى ، با آن عمل بزرگ خودت را گرامى داشته و شرف انسانيت را به آن زينت مى دهى پس از غير خودت شكر. سپاس كار خوبى را كه براى خود انجام داده اى طلب مكن . تشكر و سپاسگزارى كار خيرت را هرگز از غير خداوند توقع مكن .

خوش­اخلاق باشيد.

خوش اخلاقی  كمندى است كه ديگران را در دام محبت اسيرمى‏كند.كيست كه از برخورد شايسته خوشش نيايد و جذب چنين‏انسانى نشود؟
از امام صادق(ع) پرسيدند:
حد و مرز اخلاق نيك، چيست؟
فرمود: آن است كه:
اخلاقت را نرم كنى،
كلامت را پاكيزه سازى،
و با چهره‏اى باز و گشاده با برادران دينى‏ات روبه‏رو شوى. ⁽¹⁾ .
گشاده‏رويى، از بارزترين صفات رسول خدا(ص) بود كه سهمى‏عمده در جذب مردم به اسلام و شيفتگى آنان به شخص پيامبر اسلام‏داشت. خداوند در باره اين خصلت مردمى رسول اكرم(ص)مى‏فرمايد:
«فبما رحمة من الله لنت لهم و لو كنت فظا غليظ القلب لانفضوا من حولك‏»; ⁽²⁾ .
به خاطر رحمت الهى بود كه براى مردم نرم شدى و اگر تندخو وخشن و سخت‏دل بودى، از دور تو پراكنده مى‏شدند.
در ادامه آيه مى‏فرمايد: پس، از آنان درگذر، برايشان استغفار كن، ودر كار با آنان مشورت نما.
گويا كه «عفو»، «استغفار» و «مشورت‏»، نمونه‏هاى ديگرى از حسن‏خلق و رفتار مردم‏دارانه و جاذب است، چرا كه نوعى اعتماد به مردم وبه حساب آوردن آنان است و چنين برخوردى، عامل جاذبه شخص‏مى‏گردد

امام علي (ع):

ناتوانترين مردم كسى است كه توانِ به دست آوردن دوستان را ندارد، و ناتوانتر از او كسى است كه دوستى به دست آرد و او را از دست بدهد.

امام علي (ع):

با دوستت چنان دوست باش ،که شاید  روزى دشمنت شود، و با دشمنت چنان دشمن باش که شاید روزى دوستت شود .

هيچگاه به دنبال انتقامجويي نباشيد

کسي که به فکر انتقام باشد، هميشه زخمهاي خود را تازه مي‌کند

خداوند در قران کریم می فرماید :﴿ خُذُ العفو ﴾

بخشش را پيشه خود كنيد.

بذل و بخشش از اوصاف كريمان است ولى اگر بقدر نسبى از آن صفت برجسته دارا باشيم كه اين هم در دنيا نافع است و هم در آخرت . لا سيادة لمن لا سخاء له . ⁽⁵⁶⁾ اميرالمؤ منين عليه السلام فرمود: سرورى و سيادت و آقائى نيست براى كسى كه سخاوت و بخشش ندارد. در جاى ديگر فرمود: لا يمكل الشرف الابالسخاء و التواضع . شرافت انسان ، كامل نگردد مگر بوسيله سخاوت و فروتنى . بنابراين صفات برجسته و شرافت انسان مرهون سخاوت و تواضع است كه اين هر دو موجب كمال انسان و شرف مرد مسلمان است

پیامبر اسلام : بهترين كارها پس از ايمان به خدا، دوستي با مردم است.

عاقلتر از همة مردم كسي است كه با ديگران بيشتر مدارا كند.

همانا بهترين صدقه­ها آن است كه به خويشاوندي كه دشمن توست چيزي بدهي.

وين دايرروانشناس مشهور  ميگويد: عشق و محبت خود را نثار كساني كنيد كه با شما در تعارض و تخاصم­اند. عشق ورزيدن به كساني كه شيرين و نازنين و دوست­داشتني­اند كار آساني است. براي اينكه عمق عشق و محبت را در قلب خود تجربه كنيد، ببينيد كه چقدر آنان را كه تحمشان برايتان دشوار است، دوست داريد(به نقل از کتاب شما عظیم تر از آنی هستید که می اندیشید)

? زيرا كسي كه به دنبال انتقام گرفتن باشد، بيشترين ضربه را به خود ميزند. هميشه در عذاب است كه چگونه از ديگران انتقام بگيرد.

? پيامبر اسلام (ص) ميفرمايد: آن كسي كه خشم خود را فرو ببرد، با اينكه قدرت بر اعمال آن دارد، خداوند دل او را از آرامش و ايمان پر ميكند.

? بخشش باعظمتترين شكل تلافي كردن است.

? حضرت علي (ع) : با احسان به برادرت او را سرزنش كن و شر او را با بخشش بازگردان. احسان یعنی بدی را با خوبی پاسخ دادن است  

 

دیل کارنگی در کتاب آیین دوست یابی  می گوید: اگر اشخاص خودخواه و مغرور و متكبري سعي دارند شما را تحقير كنند، يا بفريبند، نامشان را از ليست اسامي معاشرين خود خط بزنيد. ولي هرگز درصدد انتقامجويي برنياييد. زيرا اگر چنين كاري بكنيد، خود را بيشتر از آن اشخاص آزار داده­ايد.

 

از خودتان تعریف نکنید

در برخورد با ديگران از خودتان کمتر تعريف کنيد و توانمنديهاي خود را به رخ ديگران نکشيد.

«اگر مي‌توانی، عاقل و با هوش‌تر از ديگران باشی،باش ، اما هرگز با هوش‌تر بودن خود را به رخ دیگران مکشيد.»

? امام علی (ع):

کسی که خويش را بزرگ ببيند در پيشگاه خدا حقير است.

 

 اگر ميخواهيد ديگران جذب شما شوند از خودتان تعريف نكنيد. تعريف از خود اگرچه خوشايند خودتان باشد، اما از نظر ديگران ناخوشايند است. بنابراين اگر دوست داريد تعريف شويد، كاري كنيد كه ديگران از شما تعريف كنند.

 

سخن خود را با سرزنش و گلايه شروع نكنيد

هنگام برخورد با ديگران، گفتگوی خود را با گلايه، سرزنش و انتقاد شروع نکنيد.

 هر کس باد بکارد، طوفان درو خواهد کرد

امام علی (ع) می فرماید:

.وقتی مي خواهی عيوب ديگران را ياد کنی ، عيوب خويش را بياد آر .
کنز العمال ، ج 3 ، ص 586، ح (8027 (

بحث وجدل بیهوده نکنید.

 

 قران کریم می فرماید:  فلاتنازعوا فتفشلوا
بگومگوها را كنار بگذاريد تا سست‌ و بي‌احترام‌ نشويد‌‌

 )انفال: 46 (:
و از خدا و فرستادهِ‌ او فرمان‌ بريد و باهم‌ نزاع‌ و ستيزه‌ مكنيد كه‌ سست‌ و بيمناك‌ مي‌گرديد و تسلط‌ و حكومتتان‌ از ميان‌ مي‌رود و نسيم‌ پيروزي‌ بر شما نمي‌وزد؛ و شكيبايي‌ كنيد كه‌ همانا خدا با شكيبايان‌ است
خداوند امر فرموده‌ است‌ تا همگي‌ به‌ ريسمان‌ محكم‌ او، كه‌ در ميان‌ بندگانش‌ قرار داده‌ و همان‌ بندگي‌ و عبوديت‌ است، چنگ‌ زنيم‌ و متفرق‌ نشويم و به‌ گِردِ نعمت‌ اسلام‌ و برادري‌ ايماني‌ جمع‌ شويم.
‌‌منازعات‌ و اختلافات‌ همواره‌ زاييدهِ‌ اخلاق‌ بد و پست‌ است؛ خودخواهي، انحصارطلبي، منفعت‌پرستي، خودبرتربيني، حرص، كينه، حسد ومانند اين‌ها سرچشمهِ‌ نزاع‌ است‌ و سرانجامِ آن‌ها سستي‌ بنيادهاي‌ اجتماعي‌ و عقب‌افتادگيِ اجتماعي‌ و بي‌شخصيت‌ شدن‌ نزاع‌كننده‌ است. قرآن‌ با نهي‌ از نزاع‌ در حقيقت‌ از ريشه‌هاي‌ آن‌ نهي‌ كرده‌ است. انسان‌ فطرتاً دوستدار آن‌ است‌ كه‌ ديگران‌ حريم‌ او را حفظ‌ و رعايت‌ كنند. خداوند از اين‌ گرايش‌ ذاتي‌ او براي‌ اصلاحش‌ بهره‌ جسته‌ و فرموده‌ است: اگر خواهان‌ عزت‌ و قوت‌ و شوكت‌ و دولت‌ خويش‌ايد، منازعات‌ و اختلافات‌ را كنار بگذاريد. البته‌ فلسفهِ‌ بسياري‌ از توصيه‌هاي‌ اخلاقي‌ اسلام، مانند گشاده‌رويي‌ و محبت‌ و رحمت‌ و خصوصاً نرمي‌ و مدارا و حلم‌ و بردباري‌ و صبر و بدي‌ را با نيكي‌ پاسخ‌ دادن، در واقع‌ از ميان‌ برداشتن‌ اختلاف‌ها و ايجاد راءفت‌ و دوستي‌ و مهرباني‌ و اتحاد است.
‌‌رسول‌ خدا فرمودند: آدمي‌ آن‌ گاه‌ به‌ حقيقت‌ و كمال‌ ايمان‌ مي‌رسد كه‌ از مجادله‌ و بحث‌هاي‌ اختلاف‌افكن‌ و خصومت‌آميز بپرهيزد، اگرچه‌ حق‌ با او باشد
‌‌امام‌ رضا نيز فرمودند:بحث‌هاي‌ خصومت‌آميز دوستي‌هاي‌ كهن‌ را از ميان‌ مي‌برد و پيوندهاي‌ محكم‌ را مي‌گشايد و كم‌ترين‌ ضرر اين‌ بحث‌ها آن‌ است‌ كه‌ هر يك‌ از دو طرف‌ مي‌خواهد بر ديگري‌ غلبه‌ كند و همين‌ خود مايهِ‌ اصلي‌ جدايي‌ و پراكندگي‌ است

 

 

امام علي (ع):

نسبت به مردم، زياد خرده­گيرى نكنيد، و قدر خود را با كناره­گيرى از كارهاى پست بالا بريد

 

? امام حسن (ع):

معرفت و كمال ديانت مسلمان، تركِ كلام بىفايده و كم جدل كردن، و حلم و صبر و خوشخويى اوست

 

امام حسن (ع):

از رياكارى بپرهيز كه عملت را از بين برد و از جدال بپرهيز كه هلاكت گرداند. و از خصومتها و دشمنيها بپرهيز كه تو را از خدا دور كند

 

 اگر ميخواهيد ديگران همانطور كه شما دوست داريد فكر كنند و آن كاري را كه ميخواهيد انجام دهند، يادتان باشد، از طريق بحث كردن اين كار را نكنيد. زيرا در بحث برنده نميشويد.

? از بحث فرار كنيد، همانطور كه از دست مار زنگي فرار ميكنيد.

? يادتان باشد آدمي كه برخلاف ميلش متقاعد ميشود، همچنان بر عقيدة قبلي­اش استوار است.

? پيامبر اكرم (ص) ميفرمايند: نخستين چيزي كه پروردگارم مرا از آن نهي فرمود: منازعه كردن ( بحث بيهوده ) با مردم است.

درماني براي جايگزيني كاري كه هيچ نتيجه­اي جز خرابكاري ندارد: ( بحث بيهوده )

الف) بدانيد كه بحث نتيجة سوءتفاهم است. و سوءتفاهم را با بحث كردن نميتوان از بين برد. درمان سوءتفاهم تدبير، صداقت، آشتي و اشتياق براي درك ديدگاه طرف مقابل است.

ب) بحث منجر به نفرت ميشود. نفرت را با نفرت نميتوان از بين برد. بلكه درمان آن عشق و محبت است.

? فضاي بحث فضاي التهاب و تشنج است. براي كاهش تشنج پيشنهادهاي زير را عمل كنيد تا گفتگوي شما تبديل به بحث نشود و نتيجه بدهد:

1. به مخالفت خوش­آمد بگوييد. و ذهنيت خود را از اينكه مخالفت يعني دشمني تغيير دهيد. زيرا در بسياري از موارد مخالفت باعث پيشرفت و ترقي و جلوگيري از اشتباهاتي ميشود كه منجر به خسارت ميگردد. يادتان باشد هميشه بادبادك با جريان باد مخالف بالا ميرود. اگر ميخواهيد پيشرفت كنيد، به مخالف و مخالفان خود خوش­آمد بگوييد.

2.  به اولين فرمانهاي غريزي خود توجه و اعتماد نكنيد.

3.  خودتان را كنترل كنيد. يادتان نرود يك انسان را با ميزان چيزي كه عصباني­اش ميكند ارزيابي ميكنند.

4. اول گوش كنيد. به مخالفان خود فرصت حرف زدن بدهيد. بگذاريد حرفشان تمام شود. مقاومت، دفاع يا دعوا نكنيد. اين كارها فقط باعث مخالفت بيشتري ميشود.

5.   دنبال زمينه­هاي توافق بگرديد.

صادق باشيد و اگر اشتباه كرديد عذرخواهي كنيد.

آن گاه كه حق بر شما آشكار گردد ، خشمگين مشويد(امام رضا  ع )

6.  قول بدهيد كه درباره نظر و عقيده مخالفان خود فكر و مطالعه ميكنيد و اين كار را واقعاً بكنيد. زيرا ممكن است حق با مخالف شما باشد.

7.      از مخالفان خود براي توجهشان صميمانه تشكر كنيد.

8.      قضاوت، تصميم و عمل كردن را به تأخير بياندازيد.

امام حسن (ع):

هر يك از دو نفرى كه ميان آنها نزاعى واقع شود و يكى از آن دو رضايت ديگرى را بجويد، سبقت گيرنده، اهل بهشت خواهد بود.

براي عقايد ديگران احترام قائل شويد و هرگز نگوييد « اشتباه ميكنيد

 وقتي شما به كسي مستقيماً ميگوييد اشتباه ميكنيد، ضربه مستقيمي به شخصيت، هوش و غرور او زده­ايد. شما گفته­ايد من از تو داناتر هستم و تو نادان هستي. من ميخواهم به تو ياد بدهم نظر من صحيحتر است. به راستي وقتي كسي احساس كند به او توهين شده است، باز هم عقيدة ما را ميپذيرد؟ به ياد داشته باشيم هركس از نظر خودش فكر و عقيده­اش درست است. و تغيير دادن اين نظر نيازمند هنر و ظرافت است. طرف مقابل شما وقتي حاضر است نظرش را عوض كند كه به او توهين نشده باشد ( تو اشتباه ميكني حامل چندين توهين است ) در اينصورت اگر با هزار دليل هم اثبات بشود نظر شما درست است،

 

 چون طرف مقابل احساس خصومت و دشمني ميكند نظر شما را نميپذيرد. هرگز جمله خود را با عبارت « ميخواهم آن را به تو اثبات كنم » شروع نكنيد. چون معناي اين جمله اين است كه من از تو داناتر هستم.

 

?2400 سال پيش افلاطون گفته بود: علم يعني يادآوري، نه ياد دادن. و معلم يعني يادآوري­كننده. 1400 سال پيش خداوند در قرآن به پيامبر اسلام فرمود: پيامبر وظيفه تو يادآوري است و تو بر مردم سلطه و سيطره نداري.

400 سال پيش گاليله گفته بود: شما نميتوانيد به كسي چيزي را ياد بدهيد كه قبلاً نميدانسته است، بلكه شما فقط به او يادآوري ميكنيد.

از اين سه جمله ميتوانيم نتيجه بگيريم: همة انسانها ميدانند، ولي چون انسان هستند فراموش كرده­اند. شما بايد به آنها كمك كنيد« همان چيزي را كه ميدانند به ياد آورند ». بنابراين اگر ميخواهيد نظر كسي را عوض كنيد، به گونه اي به او بگوييد كه احساس كند نظر خودش است نه نظر شما. انسانها در مقابل نظرات ديگران مقاومت ميكنند. اما اگر بگوييد اين همان نظر شماست، هرچيزي كه از خودشان باشد را ميپذيرند

 

? بزرگي گفته است: اگر ميتوانيد از بقيه مردم داناتر، عاقلتر، باهوشتر باشيد، باشيد. اما هرگز دانا و زرنگتر بودن خود را به رخ ديگران نكشيد.

? اگر به عقيده كسي بي­احترامي كنيد، ديگر به شما گوش نميدهد.

? بهترين راه: ميتوانيد اينگونه بگوييد: اين هم يك مطلبي قابل تأمل وبررسی است .

محاسن و توانمديهايي که در ديگران مي‌بينيد را صميمانه و صادقانه تشويق و تحسين کنيد.

 يادتان باشد همة انسانها به شدت تشنه تعريف و تمجيد هستند. بگرديد جنبه­هاي مثبت افرادي را كه با آنها سروكار داريد پيدا كنيد و بدون بخل­ورزي صفات مثبت آنها را تعريف و تمجيد كنيد.

اغلب يا همه افراد، به لحاظ برخوردارى از غريزه «حب نفس‏»،دوست دارند كه مورد توجه و عنايت قرار بگيرند. توجه به اين نياز، درحدى كه به افراط كشيده نشود و آثار سوء نداشته باشد، عاملى درجهت تغيير رفتار يا ايجاد «انگيزه عمل‏» در انسانهاست. وقتى كسى را مورد تشويق قرار مى‏دهيم و به خاطر داشتن صفتى‏يا انجام كارى مى‏ستاييم، در واقع حس «خود دوستى‏» او را ارضاءكرده‏ايم.اين هم، جاذبه و محبت مى‏آفريند، هم، نيت و انگيزه پديدمى‏آورد يا تقويت مى‏كند.
 داشتن زبان و لحن تشويق‏آميز، موهبتى خدايى است. نشان كمال‏روحى و همت‏بلند و علاقه به بالندگى و رشد انسانهاست. تشويق، درنيكان و نيكوكاران، زمينه بيشتر براى «عمل صالح‏» پديد مى‏آورد ونسبت‏به بدان و بديها، اثر غير مستقيم بازدارندگى دارد. اگر درجامعه‏اى ميان نيك و بد فرقى گذاشته نشود و به شايستگان فرزانه وفداكار و فرومايگان تبهكار به يك چشم نگاه كنند، اين عامل سقوط‏اخلاقى و ارزشى جامعه است; صالحان مايوس و دلسرد مى‏شوند وفاسدان جرات و گستاخى مى‏يابند. اين مضمون كلام حضرت على(ع)است كه در عهدنامه‏اى كه به مالك‏اشتر نخعى نوشت، او را به اين‏ارزشگذارى و بهادادن به نيكان صالح فرمان داد: «لا يكونن المحسن و المسيئ عندك بمنزلة سواء، فان فى ذلك تزهيدا لاهل‏الاحسان فى الاحسان و تدريب لاهل الاسائة‏»; ⁽¹⁾ .
اى مالك ... هرگز «نيكوكار» و «بدكار» نزد تو يكسان و در يك‏جايگاه نباشند، چرا كه در اين كار، بى‏رغبتى نيكوكاران در امرنيكوكارى است، و ورزيدگى و شوق بدكاران براى بدى است.

امام علی (ع) مى‏فرمايد: «الثناء باكثر من الاستحقاق ملق و التقصير عن الاستحقاق عى او حسد». ⁽²⁾ . ستايش بيش از حد استحقاق و شايستگى، تملق و چاپلوسى‏است. و كم گذاشتن و كوتاهى ازحد استحقاق، ناتوانى يا حسادت‏است.

 اين سخن، ضمن تاكيد بر همان «تناسب‏»، دو جنبه افراط و تفريطرا در اين مساله يادآور مى‏شود و به ريشه آن هم اشاره دارد. زياده‏روى‏در مدح، يا از جهالت و نشناختن قدر و ارزش كارها و اشياء سرچشمه‏مى‏گيرد، يا نشانه روحيه چاپلوسى و نوكرصفتى و حقارت نفس و روح‏است. حضرت امير(ع) در سخنى ديگر مى‏فرمايد: «اكبر الحمق الاغراق فى المدح و الذم‏»; ⁽³⁾ .
بزرگترين نادانى، زياده‏روى در ستايش يا بدگويى است. هرچند سخن از تشويق است، ولى مدح و ستايش نيز، يكى ازجلوه‏هاى تشويق و روشهاى رغبت‏آفرينى در افراد به شمار مى‏آيد.
 

 

اجازه بدهيد طرف مقابل سخن ونظر خود رابه طور کامل براي شما بگويد: در پاسخ دادن عجله نکنيد.

  شنونده خوبي باشيد،  هنگام گوش کردن به طرف مقابل، با حرکت مختلف سرو اعضاي ديگر بدن، نشان دهيد که به سخنان او با دقت گوش مي‌کنيد .

 شيرين و خوشايند باشید.
در وصاياى حضرت خضر، چنين آمده است:
«اى جوياى دانش! گوينده كمتر از شنونده خسته و ملول مى‏شود. پس هيچ‏يك از همنشينانت را (با پرحرفى) خسته مكن.»

 

در گفتگو و سخن گفتن با ديگران دربارة مسائل و موضوعاتي صحبت کنيد که مورد توجه و علاقه طرف مقابل نيز باشد.پیامبر اسلام با هیچ کس در باره چیزی که مورد پسندش نبود سخن نمی گفت (اصول کافی جلد 2ص671)

پيامبر خدا عليه السلام فرمود: راءس العقل بعد الدين التودد الى الناس و اصطناع الخير الى كل بر و فاجر.

 پس از دين ، و ايمان به خداوند سر آمد تمامى اعمال خردمندانه بشر دوستى و نيكى به همه مردم است ، خواه خوب و درستكار باشند و خواه فاسق و بدكار

در برخورد با مخالفان خود گفتگو را از مسائل و موضوعاتي شروع کنيد که اتفاق نظر داريد و نه اختلاف نظر. با اين روش مي توانيد مخالف خود را آرام کنید واندک اندک به توافق برسید. برسيد.

 *هر چقدر انسان بتواند این اصول را در زندگی خود تمرین وپیاده کند  با اطرافیان خود سازگاری بیشتری خواهد داشت  لازمه چنین کاری هم تخلیه کردن صفات خودخواهان است  هرقدر  خودخواهی کمتر شود توانایی سازگاری بیشتر بامردم ایجاد می شود طبق قانون خلأ:

هر جا خلأ باشد، جاذبه بيشتر است و به هر ميزان  که اين خلأ بيشتر باشد، قدرت  جذب آن  نيز  بيشتراست

 

‌ نگاهي  به گردباد بياندازيد، آيا تاکنون  فکر کرده ايد، منشأ قدرت عظيم گردباد چيست که مي‌توانداشياء بسيار بزرگ و سنگين را بلند کند و تا چندين کيلومتر ببرد. فيزيکدانان مي‌گويند: گردباد نوعي باد است، با اين تفاوت که در درون آن خلأيي وجود دارد و اين خلأ هست که اشياء را به درون گردباد مي‌کشد. آنچه که از اين قانون در روابط انساني و در تکامل انسان مي‌توانيم استفاده کنيم، اين است که هر چقدر درون انسان از صفات نامطلوب و ناشايست خالي باشد، (مثلاً: دروغ، کينه،‌حسادت، غيبت، تهمت و ساير صفات منفي در درون انسان نباشد) افراد را به سوي خود بيشتر جذب مي‌کند.

همة انسانها از کساني که دروغ نمي‌گويند و ساير صفات ناپسند را ندارند، استقبال مي‌کنند و به سوي آنها کشيده مي‌شوند، همچنين نعمت‌ها و موهبت‌هاي خداوند، جذب افرادي ميشوند که درون خود را از اين صفات (صفات زشت) خالي کرده باشد. به اين آيه قرآن دقت کنيد که مي‌فرمايد.

«و من يتق ا... يجعل له مخرجا و يرزقه من حيث لا يحتسب»

کسي که تقواي خدا پيشه کند،‌خداوند در سختي‌ها براي او راه خروج قرار مي‌دهد و به او امکاناتي مي‌دهد از جائيکه هيچگاه به فکر و ذهن خود شخص نمي‌رسد.

يکي از معاني تقوا اينست که انسان درون خود را از آنچه بر خلاف خواست خداوند است، خالي کند و هر چه اين خلأ بيشتر باشد، امکانات بيشتري را نصيب او مي‌کند.

 

درپایان یادآوری می شود که عمل به این اصول وقتی ارزش دارد وسبب تکامل انسان می شود که بخاطر خدا ونزدیک شدن به خدا نه به قصد فریب دادن دیگران باشد

فضائل اخلاقی در آداب معاشرت

1-          خوش بینی نسبت به مردم

2-          خیرخواهی برای مردم

3-          شخصیت دادن به مردم و برانگیختن حس مهم بودن در آنان

4-          احترام به مردم، احترام به خود است

5-          آنچه برای خود نمی­پسندی برای دیگران نیز مپسندی (ملاک کلی اخلاق اجتماعی)

6-          منافع دیگران را درنظر گرفتن

7-          رعایت حال دیگران را کردن

8-          احترام قائل شدن برای عقاید دیگران حتی اگر از نظر شما اشتباه باشد

9-          شنونده خوبی بودن

10-      همدردی کردن

11-      دعا کردن

12-      راز داری

13-      کمک کردن به دیگران برای حفظ آبروی خودشان

14-      منت نگذاشتن

15-      بخشش و گذشت

16-      حساس بودن نسبت به خوبی و بدی دیگران و عکس العمل داشتن

17-      تشویق و تحسین جنبه های خوب و مثبت دیگران

18-      اظهار علاقه کردن

19-      صادق بودن

20-      امانت داری

21-      تلاش برای ایجاد صلح بین افراد

22-      برآورده ساختن نیاز اطرافیان

23-      اهمیت دادن به نیاز اطرافیان – مشکل خود است

24-      رعایت حد و حدود را کردن – با دوستت میان دوست باش.

25-      اظهار و ابراز خوشحالی از موفقیت دیگران و شریک شدن در خوشحالی آنها

26-      شریک شدن در غم دیگران و اظهار همدردی

27-      کمک کردن به دیگران قبل از اعلام کمک خواستن باعث عزت انسان می­شوند.

28-      اشتباهات و خطاهای کوچک دیگران را نادیده گرفتن

 

رذایل اخلاقی در آداب معاشرت

1-          بحث و جدل نکردن

2-          تجسس در زندگی دیگران نکردن

3-          انتظار بی­جا نداشتن

4-          دخالت نکردن

5-          درخواست نکردن

6-          انتقام جویی و کینه توزی

7-          حسادت ورزیدن

8-          سفره دل را نزد دیگران باز کردن

9-          زیاد صحبت کردن

10-      تعریف کردن از خود

11-      فخر فروشی و مباهات کردن

12-      بی برنامگی و بی بند و باری

13-      بدگویی کردن

14-      دروغ گفتن

15-      تهمت زدن

16-      غیبت کردن

17-      سخن چینی کردن

18-      میان دو نفر را به هم زدن

19-      تحمیل عقیده کردن

20-      اعتماد کردن

21-      بدبینی نسبت به مردم

22-      منفی گرائی، منفی بافی و منفی گویی

23-      انتقاد گریزی

24-      زود از کوره در رفتن

25-      پرخاشگری

26-      عیبجویی

27-      تکبر

28-      زورگویی

باعث ذلت و خواری می­شود.

 شما در زندگی خود از چه چیزهایی لذت می­برید؟