راه زندگی

اخلاق انتقادپذيزي ما از نظر روحي رواني وژنتيكي و فرهنگي در جامعه اي بزرگ شده ايم كه به ما القاء شده كه اگر كسي از ما انتقاد مي كند يعني به ما توهين كرده يعني تحقيرمان كرده است. در حالي كه ماهيتش اين است كه وقتي كسي از ما انتقاد مي كند، با ما صحبت مي كند و به كمك مي كند . يعني اگر روزي من به خودم جرأت بدهم بروم نزد همكارم كه بلند مي خندد و به او بگویم كه اين نوع خنديدن در شأن شما نيست. اگر من همچنين كاري بكنم،آن شخص بايداز من تشكر كند ،‌ چرا؟ چون من خودم كلي با خودم كنار آمدم كه بتوانم بروم و عيبش را به او بگويم و معمولاً‌ كسي اين كار را نمي كند ولي اگر بكند بسيار فداكار است. من در يك جايي يك جمله اي ديدم به اين صورت بود كه :‌اگر كسي با شما مخالفت كرد و اشكال شما را گفت و اعتراضي كرد وظيفه شما چيست ؟ نويسنده آن كتاب نوشته بود كه من بايد زمينه اي ايجاد كنم كه او با من مخالفت كند. پس انتقاد لازم است و اگر بخواهيم انتقاد را تشبیه كنيم مي توانيم بگوييم كسي كه از ما انتقاد مي كند مانند آيينه است. آدمي كه دهانش بو بدهد خودش متوجه نمي شود. بارها براي شما پيش آمده كه كسي در اطراف شمادهانش بو بدهد و شما هيچ وقت نتوانسته اید این مسئله را به او بگوييد پس دو نوع مشكل پيش مي آيد : 1- مشكل اول : من نمي دانم چگونه از او انتقاد كنم. 2- مشكل دوم : مهم ترآن که آدم تحمل انتقاد كردن را ندارد. پس ما در هر دو مرحله مشكل داريم و در انتقاد ............ مشكل خيلي شديد تري داريم. يكي از بزرگترين مشكلات ما در زندگي و آداب معاشرت انتقاد ناپذيري و انتقاد گريزي ما است. ما تحمل انتقاد را نداريم چون فكر كرديم كه كسي كه از ما انتقاد مي كند مشكل دارد و كامل نيست و خودش اون كار را رعايت نمي كند. من معتقد هستم يكي از رمز و رازهاي موفقيت هاي اجتماعي اين است كه آدم ظرفيت انتقاد پذيري خودش رابالا ببرد. البته تا زماني كه ما در حال ضعف باشيم كسي كه از ما انتقاد كند ، نمي توانيم تحمل كنيم تنها راهش اين است كه در موضع قدرت باشيم. يعني به هر حال يك امتيازي نسبت به ديگران داشته باشيم. اگر كسي از ما انتقاد كرد سريع از آن دشمن نسازم، چون آدم كه ضعيف باشد تا از او انتقاد شود طرف انتقاد كننده را دشمن خود مي پندارد. يكي از راههاي انتقادپذيري اين است كه شما از لحاظ توانايي و از نظر اقتدار از ديگران يك سر و گردن بالا تر باشيد، در این صورت است که مي توانيد تحمل كنيد. حالا چه چيزهايي مي تواند به شما كمك مي كند كه يك سرو گردن بالا باشيد : بايد چهار پارامتر را داشته باشد. اولين پارامتر اين است كه ما بايد از نظر قدرت در موقعيتي قرار بگيريم كه اين ذهنيت را پاك كنيم كه هر كسي از ما انتقاد كرد دشمن من است . اين ذهنيت ،‌ ذهنيت غلطي است . شخص چه زماني اين ذهنيت را پیدا می کند، هر وقت آدم در موضع ضعف باشد، اینچنين ذهنيتي را دارد. پس راهش اين است كه آدم قدرت داشته باشد چه زماني آدم قدرتمند مي شود؟ يكی از راه های قدرتمند شدن اين است كه آدم پولدار باشد آدمي كه پولدار باشد ، اگر كسي چيزي به او بگويد كمتر به او بر مي خورد. اگر دماغش كج باشد پول ميدهد درستش مي كند ،‌اگر دندونش خراب باشد پول مي دهد درست مي شود. ولی کسی که اخلاقش مشكل دارد،این را نمی تواند پول بدهد درستش کند. اما اين مطلب مورد قبول نيست چون يك شوخي است اما جديش اين است كه من معتقدم هر آدمي كه سوادش بالا باشد واطلاعاتش بالاتر باشد. اين آدم از نظر احساس قدرت در موقعيتي قرار مي گيرد كه اگر كسي به او چیزی گفت ، به او برنمي خورد و هر چقدر سطح آگاهي آدم بالاتر برود،احساس قدرت بيشتري مي كند و هر چقدر احساس قدرت بيشتري بكند از اين كه كسي چيزي به او بگويد ناراحت نمي شود. تا مي توانيد كتاب بخوانيد و فيلم ببينيد و اطلاعات خود را بالا ببريد خصوصاً‌در زمينه كار،‌ سعي كنيد كارتان را خوب ياد بگيريد و مسلط بر كار خود باشيد ،‌اگر كسي از كارتان انتقاد كرد ، سريع دست پاي خودتان را گم نمی کنید و کنترل خودتان را از دست نمي دهید. هر چه سطح اطلاعات آدم پايين تر باشد ، چه در زمينه تخصص و چه در زمينه مسائل ديگر ،انتقاد گريزي او بيشتر است . فهم كه بيايد پايين انتقاد گريزي هم مي آيد پايين . آدمي كه فهمش پاين است خودش را علامه ميداند چون خودش را علامه ميداند هميشه مي گوييد من كارم درست است و كسي نبايد از من انتقاد كند. دوم اين که هر چه آدم اطرافيانش را بيشتر بشناسد ،انتقاد پذيريش بالاتر مي رود. من از كسي بدم مي آيد كه او را نشناسم. بخش زيادي از انتقاد گريزي ما از مردمي كه با آنها زندگي ميكنيم بخاطر اين است كه آنها را نمي شناسيم . اگر آدم ها را بشناسيم و بتوانيم رابطه خوبي با آنها برقرار كنيم و مهمتر از همه بتوانيم راهكارهاي برقراري صميميت بين آدم هايي كه براي ما مهم هستند، همه را نمي گويم ،‌ما باید با تعدادي از آنها صميمي شويم مانند اعضاي خانواده خود،‌همكلاسي هاي خود ،‌همكارهاي خودمان، اگر با آنها صميمي شويم يك اتفاق خوب ميافتد و آن اتفاق خوب اين است كه به عنوان دشمن او را تلقي نميكنيم . خوب اين لازمه اش چيست ؟ اين صميميت خودش مهارت مي خواهد بعضي وقت ها آدم مي خواهد با كسي صميمي شود تمام رازهاي خود را به او مي گويد و بعداً‌ تا با يكديگر دشمن مي شوند هر چي از او بلده به هم مي گويند. نه صميمي شدني كه آدم مهارتهاي درستش را بلد باشد بداند کجا صميمي شود ،‌ چگونه صميمي شود كه معنایش دروغ نباشد،‌جيبي نباشد ،‌پولي نباشد . اينها مهارت مي خواهد اينها آگاهي مي خواهد آگاهي و مهارتهاي ارتباطات اجتماعي در جذب آدمها براي صميمت . دومين چيزي كه به آدم قدرت مي دهد اخلاق است. اخلاق يعني كه آدم بتواند با مردم كنار بيايد و اگر بخواهد با مردم كنار بيايد اولين ويژگي اش اين است صبورباشد. آدم اگر بتواند با اطرافيانش صبور باشد صبر خميرمايه اخلاق است. آدمي كه صبور باشد اخلاق دارد و آدمي كه اخلاق داشته باشد همه چيز دارد و لذا آدم اگر اخلاق داشته باشد رابطه اش با مردم خوب مي شود،‌رابطه اش كه با مردم خوب شد چون خودش مردم را خوب مي بيند مردم هم او را خوب مي بينند،‌چون آنچه كه در دلش نسبت به مردم مي گذرد مردم هم درد دلشان نسبت به او همان مي گذرد،‌پس همديگر را از كانال دل مي بينند . سخن كه از دل برآيد ،‌لاجرم بر دل نشيند. حرف خوب بردل آدم مينشيند حتي اگر انتقاد باشد اينجا است كه آدمي اخلاق دارد و احساس قدرت مي كند و آدمي كه احساس قدرت كند لذا انتقاد فرار نمي كند. پارامتر سوم قدرت : به نظر من هنر است ،‌ هنر يعني دوست داشتن زيبايي،‌ هر چه آدم اين ويژگي را در خودش تقويت كند كه زيبايي را دوست داشته انتقاد پذيريش راحتر مي شود. در همين كلاس ما و يا درتمام دانشگاه هاي آزاد كل كشور و يا در كل جوانان ما اين خصلت همه جا وجود دارد و همه موقعي كه از خانهم يخواهند بيايند بيرون جلوي آيينه مي ايستند فقط با يكديگر فرق مي كنند ،‌ بعضي ها 1 بار يا دو بار يا پنج بار جلوي آيينه مي ايستند . اين علامت چيست ؟ علامت اين است كه آدم ها زيبايي را دوست دارند آدمي كه زيبايي را دوست داشته باشد اولين مسأله اين است كه مبادا كه چيزي داشته باشم كه زشت بيايد،‌چون اين آدم زيبايي را دوست دارد و اجازه مي دهد كه از او انتقاد كنند. چهارمين پارامتر :‌پايبندي به دستورات دين آدم را صبور مي كند ،‌پايبندي به دستورات دين آدم را با سواد مي كند،‌پايبندي به دستورات دين آدم را خوش اخلاق بار مي آورد. وقتي دين باشد سواد هم باشد ،‌اخلاق هم باشد هنر هم باشد اين آدم قدرتمند است. و يكي ديگر از عوامل براي انتقاد پذيري زماني است كه ما اعتماد به نفس پاييني داريم . آدم هايي مه اعتماد به نفس پاييني دارند از انتقاد فرار مي كنند،‌از كوره درمي روند ،‌فحاشي مي كنند. اين را به عنوان يك فرمول به ياد داشته باشيد هرجا كسي شمار چيزي به او گفتيد و به او برخورديد يك شاخص مهم علامت اين است كه اين آدم اعتماد به نفس ندارد. آدمي كه اعتماد به نفسش بالا باشد ار انتقاد نمي ترسد و آدمي كه اعتماد به نفسش پايين باشد ازانتقاد مي ترسد چون مي ترسد واقعيت هاي اطراف خود را توهمي مي بيند . توهم يعني چه يعني بيشتر مي ترسد. اعتماد به نفس خود را ببريد بالا تا رشد كنيد ،‌ رشد كردن چه ارتباطي با بالا رفتن اعتماد به نفس دارد؟ آدم ها وقتي رشد مي كنند كه اجازه بدهند كه اشكال كارشان را به انها بگويند ،‌آدم ها چه زماني اجازه مي دهند كه اشكال كارشان را به آنها بگويين ،‌زماني كه نترسند ،‌چه زماني نمي ترسند زماني كه اعتماد به نفس داشته باشند. یکی دیگر از عوامل انتقاد پذیری که از روی تحقیق های دانشجویان برایتان می گوییم هنگامی که کسی از شما انتقاد کرد به جای اینکه عصبانی شوید ،خونسردی خود را حفظ کنید به اینکه نفستان به شمارش بیافتد نفس عمیق بکش ، به جای اینکه چهره ات برود توهمدیگر لبخند بزن ، به جای اینکه از کووره در بروی و سرخ و سفید شوی سعی کن براعصابت مصلت باشی آنگاه شما 2 تا 5 راه پیش رو دارید . با خونسردی هر چه تمام تو به حرف های طرف مقابل خود گوش دهسد و اگر انتقاد صحیح بود از روی تشکر کرده و اگر نه یا او صحبت کرده تا مانع شود انتضار نداشته باشیم که انتقاد پذیری ظرف مدت کوتاهی ایجاد شود چه خودمان چه دیگران برای انتقادپذیری نیاز به تمرین و تلقین و گذر زمان داریم. هیچ کس از انتقاد خوشش نمی آید ما دوست داریم باور کنیم که هر کاری که می کنیم درست است حتی اگر خلاف آن انجام شده باشد وقتی ما اشتباهی را انجام یم دهیم توجیح می دهیم که کسی متوجه نشود اما مردم متوجه می شوند و گاهی این اشتباها ن را گوشزد می کنند شاید این وظیفه آنها بوده که اشتباهات مارا می بینند و به ما کمک کنند که در آینده این کارها را انجام ندهیم. هر چقدر دیگران سعی کنند مثبت باشند اما انتقاد ناراحت کننده است اگر سه نکته را به خاطر داشته باشیم از تلخی انتقاد کمی کاسته می شود. 1- هرگز تداعی عمل نکنیم این فقط بی ثباتی به عمل اعتماد به نفس مارا نشان می دهد و در ضمن طغیان های احساسی کمتری مشکلی را حل می کند و وضع را بدتر می کند. 2- اگر انتقاد را بیش از یک بار شنیدید حتماً آن را جدی بگیرید. 3- منفع انتقاد را در نظر بگیرید آیا شخصی که از شما انتقاد کرده آیا به دنبال چیز دیگری است. 4- چهارمین را برای انتقاد پذیری : گاهی اوقات فرصتی را اختصاص دهید به خودتان و در خلوت خودتان از خودتان انتقاد کنید. 5- جان اسپنسر کتابی نوشته است به عنوان یک دقیقه برای خودت. چیزی که ما می خواهیم بگوییم این است که گاهی اوقات یک دقیقه به خودتان اختصاص دهید و ببینید آیا خودتان عیب خودتان را می فهمید یا نه ؟ یک سؤال مهم از بند دو که یکی از دانشجویان سؤال کرده که شما گفته اید که باید صبر داشته باشیم و به همه اعتماد کنید و همه را مثل خودمان ببینیم در اینصورت در بسیاری از جاها متضرر می شویم. جواب استاد به این مسئله : این کار تا 2 مرحله دارد: همه آدم ها را دوست داشته باشید تا آنها شما دوست داشته باشند. 2- اما به تداد اندکی اعتماد کنید . دوست داشتن اعتماد نیست . چرا که من نباید به دوستم اعتماد کنم . ابتدا اعتماد را معنی می کنم : اعتماد کردن یعنی اینکه کارهای خدوم را به کس دیگری واگذار کنم . اعتماد یعنی کسی دیگر منافع مرا حفظ کند. من معتقد هستم که در این دنیایی که ما زندگی می کنیم همه آدمها به اندازه کافی مشغله و کار و مصیبت دارند و در این نیایی که ما زندگی میکنیم هر کس وقت دارد کارهای خودش را انجام دهد و منافع خودش را تأمین کند وقت برای ما ندارد. اشتباه بزرگی است که من با اینکه یم دانم کس دیگری وقت ندارد دنبال کار من برود کارم را به او واگذار کنم این واگذار کردن کار معنی اش اعتماد کردن است. من معتقد هستم که انسانها مانند کسانی هستند که با قایق به وسط دریا برده ایم و آنها را در آب انداخته ایم و به آنه گفته ایم که شنا کنید تا به خشکی برسند. در اینجا هر کسی سعی می کند که خودش را به خشکی برساند و فقط می تواند خودش را نجات دهد و نمی تواند به کس دیگری کمک کند. پس اصلاً این کار بحثش غلط است و اصل این کار غلط است. من نمی خواهم بی اعتمادی مطلق را بگویم من می گویم یکی از اشتباهات ما در روابط اجتماعی این است که انتظار داریم اطرافیان ما مشکل مارا حل کنند در صورتی که خودشان مشکلات بیشتری دارند. اگر کسی را دوست داشته باشی او هم تو را دوست دارد ولی اگر اعتماد کنی مشخص نیست چه اتفاقی بیافتد. چرا ؟ چون به ندرت کسی پیدا می شود که از منافع خودش بگذرد و به شما کمک کند. یک شعر در آخر کلاس: « برگ های درختان وقتی می ریزند که فکر می کنند طلا هستند »